Inhoud aub

TAZ#2010 zit er op. En we zijn allemaal moe. Ik heb het fantastisch gevonden. Eén lange trip. Met zeer goeie voorstellingen. Bij het eind werd er geëvalueerd. In iets wat een slotdebat moest zijn maar nooit een debat geworden is. Maar een opsomming van meninkjes.

Sta mij toe te zeggen dat de laatste middag niet echt de kers op de taart was. Natuurlijk moet men zich afvragen wat goed is geweest. Waar wat beter kan. Maar of de manier waarop het gebeurde de juiste format is, betwijfel ik.

Ik vond het een gemiste kans. Waarom wordt er zoveel over vorm maar nooit over inhoud gepraat op die momenten?

Simon De Vos van Sermoen heeft een aantal van mijn voorstellingen gezien en schreef mij een brief. Vooreest wil ik hem bedanken dat hij de moeite nam om al dat theater dat ik de laatste jaren maakte... of althans een deel ervan... te bekijken.

Ik was best gecharmeerd dat Simon al die dingen ging bekijken. En we praten vast nog over een aantal dingen na later.

Het was een greep uit het werk dat ik de laatsten jaren maakte, de stukken die op TAZ stonden. Een aantal andere dingen, HEDDA om maar iets te zeggen..., stonden er niet. Omdat het te willekeurig zou zijn het tussen die selectie te stoppen. Samen met Luc Muylaert en TAZ had ik er immers voor gekozen om een thema centraal te zetten. Dat was een keuze die zich opdrong. Gezien de stad, mijn en ander werk... Het is bijzonder en hoopvol dat iedereen, stad en overheden incluis zo'n thema centraal durft stellen op een zomerfestival aan zee. Een goeie keuze vindt iedereen. Ik ben er ook blij mee. Of het volgend jaar ook zo moet, weet ik niet. Het is niet aan mij, en het hoeft geen dogma te worden. Dogma's in theater deugen niet. En wanhopig op zoek naar een nieuw thema kan eerder belemmerend dan bevrijdend zijn. De keuze van één gezicht als curator voor muziek en theater werkte vroeger en werkt ook vandaag. Het is een helderheid en duidelijkheid die door het publiek en de man in de straat enthousiast onthaald wordt. Het zou dwaas zijn dat overboord te gooien.

TAZ evolueert. Het Leopoldpark werd, met de steun van Mechelen Kinderstad, uitgebouwd tot een heus familiepark. Meer dan ooit waren er, naast retrospectief werk, creaties te zien. En ja, we waren gulzig. Maar in alle festivaldrukte zou je haast vergeten dat met bijvoorbeeld HAVEN010 drie gezelschappen zich aan een creatie over een belangrijk thema op een groot festival wagen.

Er blijven ook een paar gekke misverstanden achter. Dat Vliegen tot de hemel snel gemaakt zou zijn bijvoorbeeld.  Of niet uitdagend zijn. Dat je voor kinderen een aantal totaal niet evidente dingen bij elkaar brengt: jazz om maar iets te zeggen, of verhalen van Ovidius... Terwijl Vliegen tot de hemel nu net één van de meest uitdagende projecten is waar ik de laatste jaren aan werkte. Waanzinnig spannend allemaal.

Toegegeven: het is complex allemaal. Beeld, muziek en tekst samen doen smelten. Een nieuwe muziek- en tekstcreatie. Het is voor zo'n prodcutie onbetaalbaar om weken in een repetitiekot te kruipen. Vliegen tot de hemel is voor mij een vorm van concertant theater. We moeten nu kilometers maken met dat ding. Veel spelen. Zo was de vijfde voorstelling op TAZ al een heel andere dan de eerste of de tweede.Op het slotdebat ging het even over de kloof die er zou zijn tussen jong en oud op het festival. Stefanie Claes zei er kort iets over. Ik herkende wat ze zei: een jaar of tien terug had wij als jonge honden ook het gevoel dat het gevestigde theater ons festival afpakte. Ik praatte er later met haar en Stefan Tanghe van TAZ even over door. Ze bedoelde het genuanceerder dan die korte quote tijdens het debat, zei ze. Hoe moeilijk ook, en hoeveel schroom dient overwonnen... TAZ is nu net de enige plek waar ik als jonge maker echt in contact kwam met andere makers. Zowel jong als oud. En dat is niet anders nu ik aan de andere kant sta. Het project met de studenten die werkten rond Saw it on television, bracht mij eens te meer in contact met jonge makers. Spelers die ik niet zou kennen zonder TAZ. Zoals ik ook Stefanie Claes en al die anderen niet tegen het lijf zou zijn gelopen.

Wat ik het meest jammer vond aan het hele slotdebat? Niet één, maar dan ook niet één woord heb ik uit de theatersector gehoord over het centrale thema migratie, dat buiten het slotdebat nochtans de gespreksstof bij uitstek opleverde van dit festival. In de Morgen en De Standaard waren Aller/retour - het boek dat ik met Stephan Vanfleteren maakte ˆ aanleiding tot artikels die een verderdenken op het thema waren. Sterke teksten waren dat.

Op de slotdag van TAZ sloeg Simon een aantal begrippen en termen over het thema slordig door elkaar. Let wel: Simon was de enige niet. Ook uit de hoek van een aantal theaterrecensenten was al die bergen inhoud vooral aanleiding om het over vorm te hebben. Moeten we niet zus, of moeten we niet zo? Elke debat of gesprek lijkt aanleiding voor een vormdiscussie of verzandt erin. Het is een kloof die mij meer zorgen baart dan die tussen jong en oud. Misschien moesten we daar maar eens een debat over voeren. Waarom verschijnen er nu op tal van plekken interessante inhoudelijke opmerkingen of bedenkingen over het thema, en nauwelijks één inhoudelijke zin op de theaterpagina's - een minimum aan uitzonderingen even buiten beschouwing gelaten. Is dat daar verboden dan? Of is een thema wel prima als concept, maar nemen we niet écht de tijd om er op in te gaan?

Asielzoeker, vluchteling, illegaal... Wat doet het ertoe. Nuancering brengen in die begrippen, of iets complex goed uitgelegd krijgen, het is iets waar ik me nu al maanden mee bezighoud. Het is net met die begripsverwarring dat Aller/Retour begint. Ik weet dat dit veeleisend klinkt, maar thema's op een festival hebben enkel zin als ook de de theaterkritiek zich de moeite getroost ook echt inhoudelijk op een thema in te haken.Waarom vindt iedereen zo'n thema dan zo geweldig? Als niemand de moeite doet om er de minste inhoudelijke verdieping aan te geven?

Ik kan u niet uitleggen hoe frustrerend ik dat vind. Dat het bij al diegene die hand hebben in columns, gesprekken, debatten ... die allemaal zo talrijk rond het festival cirkelen niet opkomt. Niet één die dan denkt... zullen we eens over dat thema praten? Maar dan grondig.

Wel: zouden we niet, en zullen we niet...en hadden we niet beter...

Theaterwetenschap op zijn smalst, en ergerlijkst.

Gepulk in de eigen navel. Vorm, vorm, vorm.

Ik doe u een belofte: daar doe ik niet meer aan mee.

Ik leef in de hoop dat al die stukken meer losweken dan enkel compassie of miserabilisme. Dat is voor mij de enige reden, en de belangrijkste toetssteen voor het slagen van dat onderdeel van het festival. Bij het publiek ben ik hoopvol.

Bij een aantal andere spelers uit het veld durf ik - als ik voortga op het slotdebat, en op wat in de pers te lezen viel - enige twijfel te formuleren.

Dit artikel werd geschreven in de categorie Michael De Cock

Tags: aller/retour, haven 010, saw it on television/didn't understand, taz#2010, vliegen tot de hemel