Synopsis

In de toneelstukken van Rob de Graaf proberen mensen volgens idealen te leven. Ze worden daarin gedwarsboomd door de eisen van de (kapitalistische) maatschappij die banale menselijke gevoelens uitlokt. Het utopische verbond dat personages smeden, breekt omdat het niet bestand blijkt tegen de invloed en aantrekkingskracht van de omringende wereld. De personages zijn daarbij, als hedendaagse wereldburgers, zó gericht op overleg en compromis, dat ze hun idealen laten varen zonder veel protest. Wat stukken oplevert zonder grote dramatische conflicten, maar met een onderhuids voelbare strijd tegen de zinloosheid, tegen de krachtige stroom van het 'allerakeligste alledaagse', zoals Darm het noemt in De biel. In De biel leven twee mannen samen omdat ze elkaar 'als broers hebben gevonden'. De werkende mensen noemen zij 'bielen'. In hun ideale leefvorm zijn de mannen om de dag 'de biel', voor de ander, om de ander in levensonderhoud te voorzien. De biel moet schoonmaken in een kantoorpand en boodschappen doen. Verder komen de twee de deur niet uit, liever niet: dat zou hun zekere samenzijn, gericht op stilte, onthouding en evenwicht, doorbreken. Een uitstapje naar een hotel in Wijk aan Zee, een Nederlands kustplaatsje, herinneren ze zich als een horrorverhaal, vol in het zwart geklede mensen en voedsel dat op braaksel lijkt.
Toch is de verleiding van de buitenwereld steeds dreigend aanwezig. In een voorstel van Oswald om nog eens de deur uit te gaan; in een voorstel van Darm om iemand uit te nodigen voor het eten. De band breekt echt door de ontmoeting met – een vrouw. De aanblik van de vrouw achter het kantoorbureau met haar roze gelakte nagels en blonde haar verleidt Darm om alles over hem en Oswald te vertellen. Maar ook de poëzie; rijmende, destructieve taal die in het hoofd van Oswald opborrelt, ondermijnt hun verbond. Een vrouw en de kunst; ze breken het idealistisch samenzijn van de broers. Angst overwint het vertrouwen. Uiteindelijk moeten de mannen concluderen dat het niet mogelijk is om samen in afzondering te leven. Ze zonderen zich ieder afzonderlijk af. En zullen dus voortaan dagelijks de biel moeten zijn.

Darm
Als je vanavond terugkomt uit het Glazen Hoofdkantoor, Oswald
Neem dan op weg naar huis niet alleen de noodzakelijke voedingssupplementen mee
Maar ook enig timmergereedschap en een paar plaatjes hout

Oswald
Het is zover?
Gaan we verbouwen?

Darm
Het huis moet zijn zoals het leven is
En dus: waar een scheiding optreedt wordt een wandje getimmerd

Oswald
Scheiding

Darm
Jij weet wat ik weet
We hebben het heel goed begrepen, allebei
Zoals het geweest is, zo kan het niet meer
We zijn als een hertengewei geweest, of weet ik veel als wat
Maar zo'n gewei groeit en vertakt zich en de twee helften komen steeds meer uit elkaar te staan

Oswald
Qua broerzijn zijn we in iets terminaals terecht gekomen
't Komt allemaal

Darm
Door jou

Oswald
Door jou

Darm
Door jou en door mij

Oswald
't Komt door die vrouw, volgens mij

Darm
't Komt doordat jij dingen zegt die ik niet volgen kan
En die me met onbehagen hebben vervuld

Oswald
Zie je haar iedere keer weer, wanneer je haar werkkamer schrobt?

Darm
Niet zeggen
Ik wil het er met jou niet over hebben
Ja, ik geef het toe
Ik bedoel nee, ik weet het niet
Ik bedoel...
Ze blijft tegenwoordig op me wachten, na kantoortijd
Ik heb haar laatst in haar mantel geholpen, in het halletje naast de lift
't Was een soort cape, van witte angorawol
En bij die gelegenheid heeft zij me gezegd dat ik iets heb
Ik, Oswald
Ik heb iets

Oswald
Iets wat ik niet heb

Darm
Zij is een troost, Oswald
Een troost en een verzachting voor mijn biele dagen

Oswald
Vroeger had je niemand nodig
Niemand anders dan

Darm
Maar jij bent ook veranderd, en dat weet je
Ik schrik van die orakeltaal van jou

Oswald
Je weet dat de woorden zomaar komen
Dat ik er geen zeggenschap over heb

Darm
't Zijn druppels giftig water
En jij bent het vat waaruit ze lekken

Oswald
Je moet me geloven
Je moet me begrijpen
Ik kan er echt niets aan doen

Darm
Ik kan er niet tegen
Daar kan ik ook niets aan doen

Oswald
Wat wil je nu eigenlijk, met haar?

Darm
Niet dat
Niet wat jij zou kunnen denken
Hoewel...
Volgens mij denk jij zulke dingen niet
Bij jou slaapt het allemaal nog

Oswald
Wat wil je, met haar

Darm
Ik lag laatst wakker, in de stilte van de glanzend zwarte nacht
Naast me het zachte zuchten van jouw ademhaling
Jij sliep, met de rust van een dier dat geen geheugen of geweten heeft

Oswald
Ik weet niet wat jij nog van mij begrijpt

Darm
Jij sliep, zei ik
En ik wist wat ik wilde
Ik bedacht dat zij, die wonderlijke blonde vrouw
Dat zij
Dat elke vrouw
Dat een vrouw zoiets bijzonders is en zoiets kostbaars
Je moet haar beschermen
Je verbergt haar in een kamer zonder ramen, hoog in het huis, waar niemand haar kan vinden
Je geeft haar te eten en te drinken en dat zorg je dat de deur van die kamer goed op slot gaat
De sleutel ligt 's nachts onder je kussen als je slaapt
Dat is liefde
Dat is zorgen voor een vrouw
Af en toe neem je haar mee naar buiten
Maar niet te vaak en nooit te lang
Ze mag zich niet vermoeien en teveel licht is slecht voor haar
Een vrouw
Het is verschrikkelijk om het toe te geven, Oswald
Maar ik ben toe aan een vrouw
Binnenkort ga ik iets zeggen, tegen haar
Ik ben nog niet te oud, echt niet
Er kan nog van alles gebeuren

Oswald
Het is goed
Het is waar
We moeten hier vertimmeren
Ik op mijn helft en jij op de jouwe
We lopen ieder onze drift achterna, ieder op zijn eigen territorium - en niemand die er last van heeft
Het is allemaal goed, Darm, en waar
Maar ik moet er nog aan wennen

Ben je mijn vijand
Dan krijg je een dreun
Ben je mijn vriend
Dan krijg je er twee

Geef je me alles
Dan pak ik het aan
En wat je nog meer hebt
Dat pak ik erbij

Verwacht je mijn hulp
Dan laat ik je alleen
Verwacht je mijn bijstand
Dan wacht je vergeefs

Probeer je te lopen
Dan houd ik je tegen
En als je blijft zitten
Dan duw ik je hier weg

Je hecht aan het leven
Maar om de hoek staat de dood
Je had allerlei plannen
Maar je rolt in je graf

Ik begin er aan te wennen, Darm
Misschien heb je gelijk
Misschien is de afstand tussen wat ik zeg en wie ik ben
Toch minder groot dan ik altijd gedacht heb

Darm
Ga nou maar
En vergeet dat hout niet en die spijkers

Auteursrechten
De rechten worden beheerd door I.B.V.A. Holland BV.