Aantal personages

Personages
Een verstokte roker

Structuur
Monoloog

Genre(s)
Drama

Ruimte
Onbepaald

Tijd
Onbepaald

Synopsis

'Ik ben een fout' is een ode aan de sigaret. Deze sigaret is de metafoor voor de vrijheid van mens in het algemeen, en die van de kunstenaar in het bijzonder. Deze tekst is een pleidooi voor de mogelijkheid van het maken van eigen keuzes zonder de beperking van de maatschappelijke normen.

De verstokte roker heeft het over het genot en de poëtica van het roken. Op het einde kom je te weten dat hij (of zij) longkanker heeft, maar toch loyaal blijft aan de sigaret, die een soort metgezel is in goede en kwade tijden. De tekst ‘Ik ben een fout’ is daarmee ook een pleidooi voor de vrije keuze om fouten te maken.

De verstokte roker maakt in 'Ik ben een fout' een opsomming van alle aspecten die hem of haar als kunstenaar positioneren ten opzichte van de buitenwereld:

Ik ben een fout omdat ik een eenmansbeweging ben
Ik ben een fout omdat ik mijn eigen leven en werk naar eigen inzicht vorm
Ik ben een fout omdat ik onsterfelijk ben

'Ik ben een fout' is tekst die opgedragen is aan Luis Buñuel. Luis Buñuel was een Spaanse surrealistische kunstenaar en daarnaast ook een fervent roker.

Ik ben een fout verscheen in boekvorm in de anthologie Ik ben een fout, theaterscripts en theaterteksten 1975-2004 bij Uitgeverij Meulenhoff | Manteau, met ISBN-nummer 90 5990 025 1.

(De tekst wordt volledig al hoestend en kuchend gezegd)

Ik ben een fout
Omdat ik niet tot een ras behoor
Ik ben een fout
Omdat ik een eenmansbeweging ben
Ik ben een fout
Omdat ik nog steeds nieuwsgierig ben
Ik ben een fout
Omdat ik de aartsvijand van mezelf ben
Ik ben een fout
Omdat ik niet ziek ben
Ik ben een fout
Omdat ik niet bang ben voor de dood
Ik ben een fout
Omdat ik geen binding heb met de hedendaagse maatschappij
(steekt een sigaret op)
Ik ben een fout
Omdat ik een bijenkorf ben
Ik ben een fout
Omdat ik mode haat
Ik ben een fout
Omdat ik vervreemd ben
Ik ben een fout
Omdat ik alles herhaal
Ik ben een fout
Omdat ik het nieuws niet geloof
Ik ben een fout
Omdat ik niet kan acteren
Ik ben een fout
Omdat ik datgene wil wat ik niet kan
(steekt een sigaret op)
Ik ben een fout
Omdat ik in alles misluk
Ik ben een fout
Omdat ik trots ben
Ik ben een fout
Omdat ik grotesk hoogdravend ben
Ik ben een fout
Omdat ik een nobele angst bezit
Ik ben een fout
Omdat ik een baarmoeder ben
Ik ben een fout
Omdat ik het zielenleven van anderen vervelend vind
Ik ben een fout
Omdat ik een domme dwerg ben
(steekt een sigaret op)
Ik ben een fout
Omdat ik niet graag over mezelf praat
Ik ben een fout
Omdat ik armoede hoog inschat
Ik ben een fout
Omdat ik eruditie ongeloofwaardig vind
Ik ben een fout
Omdat ik een gevaarlijk dier ben
Ik ben een fout
Omdat ik een mogelijkheid ben
Ik ben een fout
Omdat ik een banneling ben
Ik ben een fout
Omdat ik geen schaamte ken
(steekt een sigaret op)
Ik ben een fout
Omdat ik de zonneschijn wantrouw
Ik ben een fout
Omdat ik mijn werk vernietig
Ik ben een fout
Omdat ik te veel zenuwen heb
Ik ben een fout
Omdat ik ongevoelig ben
Ik ben een fout
Omdat ik een schoft ben
Ik ben een fout
Omdat ik geen tederheid ken
(steekt een sigaret op)
Ik ben een fout
Omdat ik een fout wil zijn
Ik ben een fout
Omdat ik geen mens ben
Ik ben een fout
Omdat ik een god ben

Ik ben een fout
Omdat de slapeloosheid me doet leven
in een storm van dromen
Golven van nachtmerries
overspoelen me
en ik ben er verzot op
Alles maar dan ook alles
heb ik al gefantaseerd, meegemaakt en gecreëerd
En er is geen haar op mijn hoofd
dat eraan denkt
om ze te verklaren
Er is één terugkerende droom
die me regelmatig begeleidt
als een loyale vriend

Ik zie mezelf
in een mensenmassa
Zij hebben een lichaam
En ik ...
Ik ben een lichaam
Ik ben een lichaam gevuld met warmte
die gloeit als een sintel
die rookt en smeult
(steekt een sigaret op)
Een sigaret is een genot
voor alle zintuigen
voor het oog
voor de geur
en voor het gevoel

Ik ben een fout
Omdat ik mijn hartstochtelijke
sublieme
liefde
altijd vermoord heb
door een andere
hartstochtelijke sublieme liefde
Lieg ik?
Of was het begeerte?
Ik kon de waarheid niet meer ...
van de leugen onderscheiden
Dat heeft me altijd in leven gehouden
en nog steeds
Ik overleef
(steekt een sigaret op)
Ik hou ervan de sigaret tussen mijn vingers
te taxeren
De filter tussen mijn lippen
te voelen
De smaak van tabak op mijn tong
te proeven
De nicotine in mijn longen
te ervaren
De bewegingen van de slierten rook
te zien

Ik ben een fout
Omdat ik te veel begeerte heb
dwingender zelfs dan honger
en meestal moeilijker te bevredigen
De anarchie van de begeerte
is niet te verzoenen
met het leven
Ze is er te radicaal
en te overweldigend voor
Alleen de dood
kan haar redden
haar ontvangen
Je steekt een sigaret op
om je vreugde te vieren
of om je hartzeer te verbergen

Ik ben een fout
Omdat ik mijn leven
en werk
naar eigen inzicht vorm
ORGANISCH
Zonder me iets aan te trekken
van wat men moet doen
of wat men hoort te zeggen
Dus op solidariteit ...
moet ik niet rekenen
Dus rook ik alleen
(steekt een sigaret op)
Een sigaret, metgezel
bij alle gebeurtenissen
van het leven

Ik ben een fout
Omdat ik onsterfelijk ben
Soms is dat spijtig
Op tijd doodgaan
kan goed zijn
voor een kunstenaar
Een historische correctie
is in vele gevallen
meer dan welkom
(speelt met een brandende lucifer)
Ik hou van de beweging
van de kleuren
die in elkaar overgaan
Het vlammetje
dat opflakkert
de glans
en flikkering
de dood
van het stukje hout
het gesis
de houtskool
het donker
en het nieuwe begin

Ik ben een fout
Omdat ik onsterfelijk ben
Soms is dat spijtig
Ik zal ermee moeten leren leven
en de buitenwereld ook
(steekt een sigaret op)
Nog een sigaretje
Een trouwe makker
in slechte
en in goede tijden
Ik herinner me ...
een artikel in de New York Times
een lofzang
Tja, over mijn werk
Ik herinner me ...
De laatste zin
‘This brilliant Belgian artist is a genius’
Te positief om waar te zijn
Maar ik moet eerlijk zijn
Ik genoot ervan
Ik begon hardop te lachen
omdat ik bedacht ...
dat zo’n artikel
veel afgunst en jaloezie teweeg
zou brengen in mijn eigen land
Ik had toen
ter plaatse moeten doodgaan
Maar spijtig genoeg gebeurde dat niet
Omdat ik onsterfelijk ben

Ik ben een fout
Omdat al wat ik zeg
gemeend is
Cynisme is mij vreemd
Ironie is voor lafaards
Ik ben iemand ...
die beseft ...
dat hij een arrogante
hedendaagse aristocraat
en klungel is

Ik ben een fout
Omdat ik onverstandig ben
Ik rook
Ik rook te veel
veel te veel
dag en nacht
Ik heb kanker
Keelkanker
Dokters voorspellen ...
dat ik zal sterven
En toch rook ik
te veel
veel te veel
Verstandig zijn moet men aan
de dommen overlaten
Ik zou niet meer in de spiegel
kunnen kijken
als ik me zou laten intimideren
door dokters
Ik zou niet weten
hoe ik verder
zou moeten leven
Of hoe ik zou moeten sterven
(steekt een sigaret op)
Ik ben trouw
aan het genot
dat me probeert te doden

(FABRE, Jan, Ik ben een fout, In: Ik ben een fout, theaterscripts en theaterteksten 1975-2004. Meulenhoff | Manteau, 2004, pp. 317 – 323.)

Auteursrechten
De rechten worden beheerd door SABAM.