Aantal personages
Mannen: 1

Personages
de toneelcriticus Liefhebber

Structuur
monoloog

Genre(s)
Monoloog

Ruimte
de huiskamer van het gezin

Tijd
heden

Synopsis

De toneelcriticus, Liefhebber, komt thuis na de zoveelste slechte voorstelling. Zijn besluit staat vast. Hij gaat nooit meer naar het toneel. Hij wil ook nooit meer kritieken schrijven. Geen Ibsen, Brecht en Shakespeare meer. Hij gaat nog liever naar China, Chili, Bali, Mongolië. Hij heeft nog liever kanker, hij is nog liever dood. Maar hij wil nooit meer een voorstelling zien. Zijn kritiek is, dat het toneel niets meer met de werkelijkheid te maken heeft. Overal is drama, behalve op het toneel. In een scheldkanonnade spuwt Liefhebber zijn gal over het hedendaagse toneeltoneel. Het kunsttoneel, dat niets meer te maken heeft met het echte leven.
Liefhebber beschouwt zichzelf als een sociaal bewogen persoon. Soms zelfs op het randje van het sentimentele. Maar het toneel kan zelfs hém niet meer roeren. Zijn vrouw en zijn zoon Peter, die eveneens in de huiskamer aanwezig zijn, trachten hem tevergeefs te onderbreken. Hoewel Liefhebber het toneel verwijt niets meer met het echte leven te maken te hebben, heeft hij zelf geen oog voor de hedendaagse werkelijkheid. Hij ratelt aan één stuk door. Hij bijt zich vast in een realiteit die hij compileert uit krantenberichten, radioflarden en televisiebeelden.
Intussen voltrekt zich onder zijn niets ziende ogen het drama van zijn vrouw en van zijn zoon. Zoon Peter drinkt een vaas leeg, eet de bloemen op, boert en laat scheten. Hij masturbeert en komt luidruchtig klaar. Vervolgens neemt hij een heroïneshot en slaat de televisie en de radio in elkaar. Dan neukt hij zijn moeder en wurgt haar. Tenslotte pleegt hij zelfmoord door zijn mond met proppen papier uit de blocnote van zijn vader dicht te stoppen. Liefhebber reageert nergens op. Het drama van de werkelijkheid gaat volkomen langs hem heen. Hij heeft inmiddels besloten de hoofdredacteur te bellen om zijn ontslag te nemen. Of hij zijn ontslag ook daadwerkelijk neemt wordt in het midden gelaten.

(peter begint zichzelf een heroïneshot toe te dienen)

VADER
gisteren
in de marnixstraat
een zwerver
'ik heb nog niks gegeten'
zegt ie
`dat moet je dan maar eens gaan doen'
zeg ik
ja maar ik heb vijf jaar in paraquay gezeten'
zegt ie
dat soort mensen
dat soort leven
of die vrouw
op de lindengracht
bij iedere stap
die ze zette
had ik het gevoel
dat ze een kinderschedeltje
verbrijzelde
zie ik bij de slager
de slager
dat vlees afsnijden
ben ik denk ik
dat vlees
trapt iemand op de televisie
een bal in het doel
ben ik denk ik
dat doel
iemand plakt een postzegel
op een envelop
ben ik
die tong
zie ik mezelf
in de spiegel
ben ik
denk ik
die spiegel
zit ik in het theater
zie ik het toneel
niets
denk ik
niets

(peter prikt naast)

PETER
kut

MOEDER
peter
pa

VADER
soms word ik al jaloers
als ik een netje met perssinaasappels zie
zo gezellig bij elkaar
of dat verhaal
van die kinderarts
die zo graag een kind wou
hij kreeg dat kind
maar hij haatte het
bleek
hij haatte het
toen is ie gescheiden
dat herken ik wel
en toen ik pas getrouwd was
voelde ik me
al schuldig
als de telefoon ging
als ik het licht aandeed
sloot ik mijn ogen
ik knoopte mijnjas dicht
om het gevoel te krijgen
dat ik een besluit had genomen
ik bedoel
ik voel zo gauw
zo veel
dingen die er helemaal niet zijn ook
maar ben ik
in het theater
niets voel ik
er is ook niets
kunst
kut

(peter prikt weer naast)

PETER
shit

MOEDER
peter
pa

VADER
(tegen moeder)
soms als het heel laat is
na zo'n ongekapte tsjechov
zo'n lijk waarin ze
niet hebben durven snijden
een vijf uur durend lijk
een kunstlijk
en ik kom thuis
heel laat
en jij slaapt al
jij ligt in bed
ademt
een hand boven je hoofd
en de oorlog is uitgebroken
jouw oorlog
in jouw hoofd
en je wordt straks wakker
weet ik
om dat te vergeten
die oorlog
en je hand gaat
onmiddellijk
naar je slablaadje
je opent je ogen
je vraagt
'was het wat?'
'nooit eens oorlog op het toneel'
klaag ik
dat is het drama van die dag
dat is de echte dialoog
'was het wat?'
'nooit eens oorlog'
of 's nachts
op de snelweg
terug van een première
in de provincie
de treurigste premières
provinciepremières
met provinciepremièrepubliek
het treurigste publiek
een zaal vol dooie vissen
die met dooie visseogen
naar de dood kijken
en dan zie ik al die
kleine rode lampjes voor me
op de snelweg
dan wil ik ze
stuk voor stuk
allemaal kussen
tongzoenen
beffen
pijpen
dan voel ik iets
wat ik die hele avond
die hele toneelavond
die hele provinciepremièretoneelavond
niet voelde
dan leef ik
op de snelweg
terwijl ik
de achterlichtjes bef
in mijn hoofd

(peter prikt nu raak, hij valt verzadigd om: boem)

Deze tekst is vertaald door
Rina Vergano (vertaler) (Buff (E) - Liefhebber, engels, 1992)

Opvoeringsgeschiedenis
Liefhebber (1992 door Toneelgroep Amsterdam)