Advertentie
Aantal personages
Mannen: 10
Vrouwen: 2
Personages
Io, 7 Prometheussen, Hephaestos, Okeanos, Hermes
Structuur
Tragedie
Genre(s)
Eenakter
Ruimte
Onbepaald
Tijd
Onbepaald
Synopsis
Na de roof van de kunst worden de Prometheussen door de god Hephaestos aan de Kaukasus vastgeketend. Ondertussen probeert Io, zowel mens als dier, – en in de woorden van Hephaestos “verstard en versmolten tot een sculptuur van lust en angst” – de Prometheussen aan te manen tot luisteren. Ze vraagt hen naar haar leven. Was het een winst? Verlies of winst is echter volgens de Prometheussen volledig oninteressant. Er is alleen maar “Dankbaarheid voor het spel van de schoonheid. En de onmetelijke dankbaarheid om Zeus van zijn tirannieke gedrag te verlossen.”
Dan komt Okeanos opdagen. Hij wil bemiddelen bij Zeus: “Ik zal proberen het onmogelijke te plannen. En samen met Zeus een strategie van woorden ontwerpen om dit idiote spel van pijn en genot te doen ophouden.” De Prometheussen wijzen echter deze hulp hooghartig af. Ze zeggen dat ze erop rekenen dat het lot hen zal helpen.
De Prometheussen sloegen de hulp van Okeanos af omdat ze op de hoogte zijn van een geheim, waarmee ze op het juiste moment Zeus hopen te chanteren. De Prometheussen houden echter het geheim geheim en mogelijk werken ze daarmee Zeus aardig op de zenuwen: “Geloof niet dat ik uit hoogmoed of eigenwijsheid zwijg. Ik zwijg omdat mijn gedachten kunstwerken zijn.” Het koor heeft hier echter wat vragen bij: “Is kunst een gevangenschap? Ben je een slaaf van wat je zelf veroorzaakt? Ben je zo eigenwijs dat je beschaamd bent om misleid te worden?” Eén van de zeven Prometheussen antwoordt stotterend, doch vastberaden: “Lijden als een vijand is geen schande. Laat Zeus me gooien in de kunst die ik aan de mensen gaf en nog zal ik niet sterven.” Geketend zijn ze immers een ontembaar beeld. Het koor geeft hier dan aan de Prometheussen raad: “Geef de mensen niet meer dan noodzakelijk is.”
Tot slot brengt Hermes de boodschap over dat Zeus de Prometheussen niet zal veranderen en dat ze de gedaante van de kunst zullen aannemen. Maar Io vraagt zich af welke stem de noodzaak leidt en wie de stem van de noodzaak hoort.
'Prometheus - Landschap' is een bewerking van de tragedie 'Prometheus geboeid' van Aeschylos.
Prometheus-Landschap verscheen in boekvorm in de anthologie Ik ben een fout, theaterscripts en theaterteksten 1975-2004 bij Uitgeverij Meulenhoff | Manteau, met ISBN-nummer 90 5990 025 1.
IO:
Mijn koeienhorens zijn verleidelijk
Dat weet ik
Jullie moeten niet alleen naar me kijken!
Jullie moeten leren luisteren!
Jullie moeten leren horen!
De stem van een maagd
Stotteraars!
7 PROMETHEUSSEN: (samen stotterend)
Kijken verzacht de pijn
Horen zal ik doen
Wanneer in het onvoltooide boek van de stervelingen
de mens een plaats krijgt
IO:
Mijn woorden en daden zingen nog steeds
En ik heb krampen in de lippen van mijn monden
Ik ben gekwetst
door het wapen van het dier met vleugels
Mijn hart is vol van angst
Mijn ogen zijn versteend
Is mijn leven een winst?
1 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Verlies of winst is oninteressant
Ik spreek over geen leed
Er is geen afzien
Alleen maar dankbaarheid
Dankbaarheid voor het spel van de schoonheid
En de onmetelijke dankbaarheid om Zeus
van zijn tirannieke gedrag te verlossen
IO:
Ik hoor jullie
De geile ademstoten van jullie zotheid
bedwelmt me.
Waar ben ik?
In de branding van het lot?
In de branding van een creatie?
Wie hoor ik?
HEPHAESTOS:
Och arm ding
Je spreekt zoals je eruitziet
Je bent een mens en dier
verstard en versmolten tot een
sculptuur van lust en angst
(tot zichzelf)
Wat een creatie!
Mijn kunst is onweerstaanbaar! (lacht)
3 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Ik zie wolken van razernij bloeden
Een storm die het landschap en de zee
rood kleurt
En toch glimlacht moeder aarde naar mij
Naar de allesziende vuurbol die elk
probleem kent roep ik:
‘De goden zijn charlatans
En ik kan het weten
Want ik ben zelf een kunstenaar
Kijk hier: geen pijn, geen vernedering
en geen kettingen
voel ik!’
Omdat ik alles wist wat zou gebeuren
Dus niets verrast me nog
Eeuwigheid is dodelijk saai
Ik zie de natuur zichzelf herhalen
en herhalen
Maar ik geniet van het kijken
naar het fluiten van de lucht door de zachte beweging
van vleugels
Zelfs de vleugels van een boodschapper
die me pijn moet brengen
laten me niet schrikken
KOOR:
Wie van de goden zou een hart
van steen hebben?
En niet voelen welk plezier
de Prometheussen beleven?
4 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Als er geen oplossingen zijn
zijn er geen problemen
Overal zijn moeilijkheden
IO:
Mannelijke goden zijn welbespraakt
Hun zinnen zijn gekapt uit
blokken van graniet (lacht)
OKEANOS:
Altijd onderweg zijn
Altijd onderweg naar jullie,
Prometheussen
En jullie nooit bereiken
Dat is mijn doel
En jullie vriend zijn
Dat is mijn doel
En jullie helpen
Dat is mijn doel
En steeds veranderen
Dat is mijn doel
3 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Kijk hier!
Wat hier gaande is
Bijna een menselijk spel
De ene tiran die de andere tiran
wil martelen
De ene tiran die de andere tiran
wil vernederen
OKEANOS:
Ik zie wat er niet te zien is
Je bent gekleurd door wijsheid
Herken wie je bent
En verander zoals ik
Neem een nieuwe gedaante aan
Wordt een goddelijke sculptuur
Waarom niet?
KOOR:
Geef de mensen niet meer dan noodzakelijk is
Want mensen ontmenselijken zichzelf
OKEANOS:
Ik zal proberen het onmogelijke te plannen
En samen met Zeus een strategie
van woorden ontwerpen om dit idiote
spel van pijn en genot te doen ophouden
KOOR:
Geef de goden niet meer dan noodzakelijk is
Want faalprestaties zijn goddelijker dan goddelijk
2 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Aan goede wil ontbreekt het je niet
Maar doe geen moeite
Het heeft geen zin
Blijf weg van Zeus’ woede
6 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Red jezelf
Red je eigen kunnen
Red je kunst
1 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Het lot zal mij helpen
OKEANOS:
Woorden kunnen woede kalmeren
Je moet met Zeus praten
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Als je mooi kan praten
kan je een hart strelen
en het op sterk water zetten
KOOR:
Is het hart van Zeus het niet waard
om een kunstwerk te zijn?
OKEANOS:
Waarom zou ik niet proberen
om Zeus met zijn eigen woorden
te laten inzien dat ...
KOOR:
Stop, in the name of love (zingen)
Geef de goden niet meer dan noodzakelijk is
Want faalprestaties zijn goddelijker
dan goddelijk!
5 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Ik creëer kunst
uit zijn voorspellingen
KOOR:
Geef de mensen niet meer dan noodzakelijk is
Want mensen ontmenselijken zichzelf
1 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Geloof niet dat ik uit hoogmoed
of eigenwijsheid zwijg
Ik zwijg omdat mijn gedachten
kunstwerken zijn
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Geketend ben ik een ontembaar beeld
KOOR:
Geef de mensen niet meer dan noodzakelijk is
Je kijkt naar je ongeluk
met de gelukzaligheid van de machteloosheid
Je bent even machtig als Zeus
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
En de schaduw
van de vliegende hond van Zeus
hebben we voor eeuwig op onze ruggen
getatoeëerd
Omdat de vliegende hond
zichzelf terug zou vinden
En niemand anders zou kiezen
IO:
Jullie moeten leren luisteren!
Jullie moeten leren horen!
Stotteraars!
6 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Geef de goden niet meer dan noodzakelijk is
Een betoverende kracht
zal me vervoeren
1 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Het lot zal me helpen
KOOR:
Moeten wij een god verwachten
die boven Zeus staat?
Of is het de kunst die jij aan de mensen gaf
die boven Zeus staat?
3 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Het zal gecreëerd worden uit het vuur
en zal alle vuur kunnen aanwakkeren
of doven
Het zal gecreëerd worden uit het vuur
en zal alle vliegende honden overleven
Het zal gecreëerd worden uit het vuur
en zal alle kettingen smeden en breken
KOOR:
Je leeft niet
Je hebt geen schrik
Wanneer je zoiets verzint
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Wie of wat zou ik kunnen zijn?
Kan ik sterven?
KOOR:
Misschien zou Zeus nog ergere dingen
voor jullie kunnen bedenken
5 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Ik verwacht alles
Maar niet dat Zeus mijn gedachten
zou kunnen verzachten of veranderen
Of mij zouden verlossen uit deze gevangenschap
KOOR:
Is kunst een gevangenschap
Ben je een slaaf van wat je zelf veroorzaakt?
Ben je zo eigenwijs dat je beschaamd bent
om misleid te worden?
1 VAN DE 7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Lijden als een vijand
is geen schande
Laat Zeus me gooien in de kunst
die ik aan de mensen gaf
En nog zal ik niet sterven
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Ik zal het vuur worden
HERMES:
Zeus zal je niet veranderen
Jij zal de gedaante van de kunst aannemen
7 PROMETHEUSSEN: (stotterend)
Ik weet het!
Omdat ik niet anders ken
Omdat ik niet anders kan
Kunst is veel zwakker dan noodzaak!
IO:
Maar welke stem leidt de noodzaak?
En wie hoort de stem van de noodzaak?
Naar Aeschylos
(FABRE, Jan, Prometheus-Landschap, In: Ik ben een fout, theaterscripts en theaterteksten 1975-2004. Meulenhoff | Manteau, 2004, pp. 326 – 334.)
Troubleyn
