Requiem voor een metamorfose

Overzicht

Jaartal: 2007
Auteur: Jan Fabre

Inhoud
Fragment
Rechten
Media

Aantal personages

Personages
De Dokter-Filosoof, De Vlinder die probeert de doden te laten lachen, De Patholoog-Anatoom, De Priester, De Beul, De Hulpverlener, De Palliatieve Verzorger, De Patiënt-Bloemist, De Visagiste, De Drager-Kraai, De Chinese ter dood veroordeelde, De Grafkunstenaar, De Schijndode, De Weduwe, De Steenkapper, De Thanatopracteur-Balsemer, De Doodkistenmaker, De Doodgraver, De Entomoloog, Het Grieks Koor, De Stem van de Geschiedenis

Structuur
Een dodenmis (Intrede, verzoening, sequentie, offer, heilig, gezegend, het Lam Gods, het eeuwige licht)

Genre(s)
Andere, Muziektheater

Ruimte
grafkamer van de dood

Tijd
Een misviering

Synopsis

In “Requiem voor een metamorfose” is de dood niet het einde, maar een moment van overgang, een overgangsrite naar een nieuw bestaan. De dood is misschien wel een afscheid, maar niet voor lang. Deze tekst is immers een ode aan de metamorfose. Het is een requiem dat de metamorfose viert.

De vlinder die probeert de doden te laten lachen representeert de reïncarnatie en staat centraal in deze tekst. De vlinder fladdert voorbij aan de graven. Hij herinnert de doden aan het geheim van de transformatie. De vlinder heeft immers ook heel wat fasen moeten doorgaan voor hij een volgroeide vlinder werd. Hij vraagt daarom de doden om geduldig te zijn. Om de tijd te doden vertelt hij hen wat grappen.

De andere personages in “Requiem voor een metamorfose” zijn allemaal professioneel betrokken bij de dood. Zo heb je bijvoorbeeld de beul die vele mensen de dood heeft ingejaagd, of de visagiste die de doden een mooi gezicht geeft, en de Dokter-Filosoof die nadenkt over de betekenis van het leven en de dood.

Maar “Requiem voor een metamorfose” viert niet enkel het einde van het leven, maar zegt ook vaarwel aan een bepaald tijdperk. De tekst is immers een tijdsdocument waarin een collage van bekende tekstfragmenten werden opgenomen. De stem van de geschiedenis luidt dan eens de paniekerige noodkreten van een slachtoffer van 9/11, en dan weer de triomfverklaringen bij de val van de Berlijnse muur, … In deze tekst wordt de stem van de geschiedenis ook geborgen en samen met dat tijdperk begraven.

Maar waar deze tekst vooral weerwerk tegen wil leveren, is het feit dat het de dood zelf is die steeds weer uit leven wordt geduwd. In “Requiem voor een metamorfose” wordt de dood als het ware in het leven getrokken. Er wordt gehuild, maar ook gevierd. Wat blijft hangen is dat het sterven niet het einde van het leven is, maar een metamorfose: het begin van iets nieuws. De tekst houdt veelbetekenend op met “Dit is niet het einde”.

REQUIEM AETERNAM DONA EIS, DOMINE

Weer helemaal nieuw te zijn
En je niet te laten dichtnaaien

Romeinse I
INTROÏTUS
Intrede

Dokter-Filosoof:
Een droom is soms surrealistisch
maar de dood is altijd surrealistisch

Patholoog-Anatoom:
Bij het zien van een skelet
of van een lijk
ben ik altijd nieuwsgierig
naar de verandering tijdens ons leven
en de ontbinding na onze dood
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
MORTIS MEDITATIO VITA EST
Het leven is een voorbereiding op de dood (Romeins grafschrift)

Stem van de Geschiedenis:
(8 December 1980, een Amerikaanse radiojournalist)
‘Just bring us up to date, would you? What happened, how did it happen, under what circumstances did John Lennon die? – Apparently Ted, it happened around 10 o’clock this evening. John Lennon and his wife Yoko Ono were returning from a recording session – or somewhere else – in a limousine. Got out of the limousine to their apartment at the Dakota where they were shot by a man who has been described by the police as deranged or... a crook or something like that. Immediately John Lennon was brought here to the Roosevelt Hospital, only 13 blocks away from his apartment, so it didn’t take too long to get him here. Doctor Steven L., the director of the Emergency Room Services here, just gave us a briefing... He said that Lennon was brought here this evening, shortly before 11 pm. He was dead on arrival.’

Dokter-Filosoof:
Ik droom regelmatig
dat ik in de snijkamer ben
waar ik een lijkopening doe
van een priester die gestorven is
tijdens een duivelsuitdrijving
Ik onderzoek het lichaam
om inzicht te krijgen
in het verloop van het proces
dat tot de dood heeft geleid
Ik volg de standaardprocedure
Ik heb alle organen eruit genomen
behalve het hart
Op het moment dat ik het hart eruit wil snijden
en merk dat het een donorhart is
begint dat lijk tegen mij te praten

Priester:
Kan je van dat hart afblijven!
Een Chinese ter dood veroordeelde heeft mijn leven
met een paar jaar verlengd
Laat dat hart zitten
Want ik moet weg!

Patholoog-Anatoom:
Hoe, je moet weg?
Dat kan niet
Je buik ligt helemaal open
Zo kan ik je niet laten gaan
Je lichaam is leeg

Priester:
Ik wil hier buiten
Ik moet op tijd zijn
zodat de stervende bewust aan de viering kan deelnemen

Patholoog-Anatoom:
Je bent alleen nog een omhulsel
Een lege cocon
Wacht even
Laat me je eerst dichtnaaien

Priester:
Waar zijn de kaarsen en de heilige oliën?
Ik moet onmiddellijk weg!
Ik moet de kracht voor onderweg brengen
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het VIATICUM
Het voedsel voor de grote reis meegeven
Ik moet er vandoor!

Patholoog-Anatoom:
Ik ben nog niet klaar, nog een paar steken

Priester:
Ik moet het sacrament van de zalving geven
Het laatste sacrament
dient als voertuig voor de reis
van het zichtbare naar het onzichtbare
De zalving helpt de ziel te helen
De wanhoop te erkennen
en te reizen naar een plek van hoop
Ik moet er vandoor, nu!
Ik mag die afspraak niet missen

Patholoog-Anatoom:
Met wie heb je een afspraak?

Priester:
Met een stervende
die niet alleen stervend is
maar ook aan het uitsterven is

Patholoog-Anatoom:
Het lege lichaam
dat nog maar half dichtgenaaid is
stapt van de sectietafel af
en voor het lijk uit de snijkamer wegvlucht roept het:

Priester:
Met een vlinder
die probeert
de doden te laten lachen

Dokter-Filosoof:
En ons de weg wijst
om uit dit labyrint van de Champs-Elysées te raken

Grieks Koor:
ΣΤΑ ΗΛΥΣΙΑ ΠΕΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΘΑΜΜΕΝΟΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΖΟΥΝ ΑΙΩΝΙΑ
Op de Elysese Velden worden diegenen begraven die eeuwig leven

Stem van de Geschiedenis:
(9 Mei 1993, Paus Johannes Paulus II)
‘Questo popolo. Il popolo siciliano, talmente attaccato alla vita. Popolo che ama la vita,che dà la vita. Non puo vivere sempre sotto la pressione di una civilità contraria la civilità della morte.’

Vlinder die probeert de doden te laten lachen:
Het is feest
Voor mij zijn dit hoogdagen
Met Allerheiligen en Allerzielen
vertoef ik heel graag
Op deze melancholische necropolen
met een hoorn des overvloeds
aan bloemen en nectar
waar echter ook wespen rondsluipen
Meestal bezoek ik eerst de plaats
waar de belichaming van bescheidenheid gevierd wordt
met enkele orchideeën en pioenen
Het simpele graf van de jonge priester die
- als hij in leven was gebleven -
gedoemd was om paus te worden
Zijn grafsteen vibreert van zijn schaterlach
als ik hem voor de honderdduizendste keer
het verhaal vertel van die Duitse soldaat
die in Polen in 1941
plots oog in oog kwam te staan
met een Poolse soldaat zonder geweer
De Duitse soldaat volgt zijn natuurlijke reflex
richt zijn geweer en wil hem neerschieten
En op dat moment hoort hij de stem van God
‘Dood die man niet.
Hij zal in de toekomst een belangrijke paus zijn.’
‘OK’ zegt de Duitse soldaat ‘Ik zal hem niet doden.
Op voorwaarde dat ik na hem ook paus mag worden!’

(FABRE, Jan, Requiem voor een metamorfose, In: De dienaar van de schoonheid en andere theaterteksten. Meulenhoff | Manteau, 2010, pp. 58 - 63.)